Sześć przesłanek z jednego przepisu
Warunki, które trzeba spełnić, żeby w ogóle zostać przyjętym do służby, są w jednym zdaniu art. 25 ust. 1 ustawy o Policji. Służbę może pełnić obywatel polski o nieposzlakowanej opinii, który nie był skazany prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, korzystający z pełni praw publicznych, posiadający co najmniej wykształcenie średnie lub średnie branżowe oraz zdolność fizyczną i psychiczną do służby w formacjach uzbrojonych, podległych szczególnej dyscyplinie służbowej, której jest gotów się podporządkować, a także dający rękojmię zachowania tajemnicy stosownie do wymogów określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych.
Rozbite na kawałki daje to sześć przesłanek.
| Przesłanka | Gdzie się ją sprawdza |
|---|---|
| Obywatelstwo polskie | dokumenty i sprawdzenie danych (§ 14 rozporządzenia) |
| Nieposzlakowana opinia | postępowanie sprawdzające, wywiad, sprawdzenie danych |
| Niekaralność za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe | Krajowy Rejestr Karny (§ 14 pkt 2 rozporządzenia) |
| Pełnia praw publicznych | Krajowy Rejestr Karny (§ 14 pkt 2 rozporządzenia) |
| Wykształcenie co najmniej średnie lub średnie branżowe | dokumenty z etapu pierwszego (art. 25 ust. 2 pkt 1 ustawy) |
| Zdolność fizyczna i psychiczna oraz rękojmia zachowania tajemnicy | komisja lekarska (art. 26 ust. 1 ustawy) i postępowanie sprawdzające |
Niespełnienie któregokolwiek z tych wymagań jest samodzielną podstawą odmowy objęcia kandydata postępowaniem albo odstąpienia od jego prowadzenia (art. 25 ust. 19 pkt 2 ustawy). Karencja po takim odstąpieniu wynosi 12 miesięcy (§ 59 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia MSWiA z 14 lutego 2025 r., Dz.U. 2025 poz. 248). Sprawdzenie prawdziwości danych powtarza się jeszcze raz przed zatwierdzeniem listy kandydatów i jeżeli wtedy okaże się, że kandydat nie spełnia któregokolwiek wymagania z art. 25 ust. 1, na liście się go nie umieszcza (§ 56 ust. 1 i 2).
Niekaralność i prawa publiczne: co dokładnie mówi przepis
Ustawa posługuje się trzema precyzyjnymi zwrotami i każdy z nich zawęża warunek. Po pierwsze, chodzi o skazanie „prawomocnym wyrokiem sądu”, a więc o orzeczenie, od którego nie przysługuje już zwyczajny środek odwoławczy. Po drugie, chodzi o przestępstwo lub przestępstwo skarbowe; ukarania za wykroczenie art. 25 ust. 1 ustawy w tym miejscu nie wymienia. Po trzecie, wymaganie korzystania z pełni praw publicznych opisuje stan w chwili prowadzenia postępowania, a nie całą przeszłość kandydata.
Obie te przesłanki sprawdza się w Krajowym Rejestrze Karnym oraz w zbiorach danych prowadzonych przez organy władzy publicznej (§ 14 pkt 2 rozporządzenia), niezwłocznie i niezależnie od tego, co kandydat wpisał w kwestionariuszu. Sprawdzenie powtarza się przed zatwierdzeniem listy kandydatów (§ 56 ust. 1). Rozbieżność między kwestionariuszem a rejestrem uruchamia zupełnie inną podstawę odstąpienia niż samo niespełnienie wymagań: zatajenie lub podanie nieprawdziwych danych w kwestionariuszu osobowym (art. 25 ust. 19 pkt 6 ustawy), również z karencją 12 miesięcy (§ 59 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia).
Wykształcenie: średnie wystarczy
Ustawa wymaga wykształcenia co najmniej średniego lub średniego branżowego i nic ponad to. Studia nie są warunkiem przyjęcia, tylko preferencją punktowaną w konkursie: tytuł magistra to 8 punktów, licencjata albo inżyniera 7 punktów, a wyższe informatyczne z wymienionych w przepisie specjalności 10 punktów (załącznik nr 8 pkt 19 rozporządzenia). Różnica między „warunkiem” a „preferencją” jest tu zasadnicza i decyduje o miejscu w rankingu, a nie o dopuszczeniu do postępowania. Rozkład punktów opisujemy w artykule o punktacji i liście rankingowej.
Stosunek do służby wojskowej: to inny przepis
Uregulowany stosunek do służby wojskowej nie jest przesłanką z art. 25 ust. 1. Wynika z art. 28 ust. 3 ustawy: mianowanie może nastąpić w stosunku do osób, które posiadają uregulowany stosunek do służby wojskowej. To warunek mianowania, czyli momentu, w którym powstaje stosunek służbowy (art. 28 ust. 1), a nie warunek przystąpienia do konkursu. Wiele opracowań wrzuca go do listy z art. 25 i przez to myli kolejność.
Warunku tego nie stosuje się do kobiet i policjantów w służbie kandydackiej (art. 28 ust. 4 ustawy). W praktyce dokumentowo wygląda to tak: do wymaganych dokumentów należy kopia książeczki wojskowej albo innego dokumentu potwierdzającego uregulowanie stosunku do służby wojskowej, ale tylko jeżeli kandydat jest objęty ewidencją wojskową (§ 6 ust. 2 pkt 5 lit. e rozporządzenia). Kompletną listę załączników zebraliśmy w artykule o dokumentach i usłudze WSTĄP DO POLICJI.
Ustawa nie zna górnej granicy wieku
To najważniejsze zdanie tego artykułu: w ustawie o Policji ani w rozporządzeniu o postępowaniu kwalifikacyjnym nie ma górnej granicy wieku kandydata. Powtarzana w sieci granica „do 35 lat” nie ma podstawy w żadnym z tych aktów. Nie ma jej w art. 25 ust. 1, nie ma jej wśród podstaw odmowy objęcia postępowaniem z art. 25 ust. 19, nie ma jej w wyliczeniu wymaganych dokumentów (§ 6 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia).
Jedyna wzmianka o wieku w całym postępowaniu jest granicą dolną. Art. 25 ust. 2a ustawy pozwala prowadzić postępowanie kwalifikacyjne wobec kandydatów, którzy ukończyli 18 lat, są uczniami ostatniej klasy szkoły ponadpodstawowej i nie mają jeszcze dokumentów stwierdzających wymagane wykształcenie. Tacy kandydaci składają dokumenty o wykształceniu przed przyjęciem do służby (art. 25 ust. 2b), a wśród wymaganych załączników przewidziano dla nich kopię dokumentu potwierdzającego naukę w ostatniej klasie (§ 6 ust. 2 pkt 5 lit. c rozporządzenia).
Skąd bierze się mit
Ogłoszenie o zarządzeniu postępowania kwalifikacyjnego ma zawierać informacje o wymaganiach stawianych kandydatom „określonych w art. 25 ust. 1 ustawy” (§ 6 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia). Przepis odsyła więc do zamkniętego katalogu i nie daje komendantowi możliwości dołożenia własnego kryterium wieku. Jeżeli w ogłoszeniu albo w informatorze jakiejkolwiek jednostki widzisz granicę wieku, jest to treść spoza przepisu.
Liczba „35” krąży wyłącznie po serwisach komercyjnych i starszych materiałach informacyjnych. Nie da się jej przypisać do żadnego przepisu obowiązującego dziś ani do wykazu aktów prawnych, na podstawie których układa się pytania. Nie zgadujemy więc, skąd dokładnie wzięła się ta liczba, bo nie ma na to źródła; podajemy tylko sprawdzalny fakt: przepis takiej granicy nie zawiera.
Czego wymagania z art. 25 ust. 1 nie rozstrzygają
Nieposzlakowana opinia i rękojmia zachowania tajemnicy to jedyne dwie przesłanki opisane w ustawie klauzulą ogólną, bez katalogu. Ich weryfikacja odbywa się poza testami: przez sprawdzenie danych w ewidencjach, rejestrach i kartotekach (art. 25 ust. 2 pkt 7 ustawy) oraz przez postępowanie sprawdzające prowadzone według przepisów o ochronie informacji niejawnych, gdy kandydat nie ma odpowiedniego poświadczenia bezpieczeństwa (art. 25 ust. 2 pkt 8). Przebieg tych dwóch etapów opisujemy w artykule o komisji lekarskiej i postępowaniu sprawdzającym.
Zdolność fizyczna i psychiczna z art. 25 ust. 1 nie jest tym samym, co wynik testu sprawności fizycznej ani co opinia psychologa. Ustala ją odrębny etap prowadzony przez komisje lekarskie podległe ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych (art. 26 ust. 1 ustawy). Trzy różne etapy, trzy różne organy, trzy różne dokumenty na wyjściu. Całą sekwencję opisujemy w przewodniku o tym, jak zostać policjantem, a materiał o samym stosunku służbowym, mianowaniu i służbie przygotowawczej znajdziesz w bazie pytań o służbie i stosunku służbowym.